2025 ක්ෂුද්ර මූල්ය සහ ණය නියාමන අධිකාරී පනත හඳුන්වාදීමත් සමඟ ශ්රී ලංකාවේ ක්ෂුද්ර මූල්ය සහ මුදල් ණය දීමේ අංශය ප්රධාන පරිවර්තනයකට සූදානම්ව සිටී. මෙම සන්ධිස්ථානීය නීති සම්පාදනය 2016 අංක 6 දරන ක්ෂුද්ර මූල්ය පනත ප්රතිස්ථාපනය කරයි. ඒ අනුව ණය ගැතියන් ආරක්ෂා කිරීම, ආයතන ශක්තිමත් කිරීම සහ මූල්ය පරිසර පද්ධතිය පුරා විනිවිදභාවය වැඩි දියුණු කිරීම අරමුණු කරගත් වඩාත් පුළුල් හා ව්යුහගත නියාමන රාමුවක් හඳුන්වා දෙයි.
අඩු ආදායම්ලාභී කුටුම්භ, ක්ෂුද්ර ව්යවසායකයින් සහ ග්රාමීය ණය ගැතියන්ට සහාය වීම සඳහා ක්ෂුද්ර මූල්යකරණය දිගු කලක් තිස්සේ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත. එහෙත් අඛණ්ඩ නියාමන හිඩැස්, සදාචාර විරෝධී ණය දීම පිළිබඳ කනස්සල්ල සහ 2016 පනතේ සීමිත කාර්යක්ෂමතාවය මගින් ශක්තිමත්, වඩාත් සුසංයෝගී රාමුවක අවශ්යතාවය අවධාරණය කෙරේ.
හැඳින්වීම
ශ්රී ලංකාව තුළ කැපවූ ක්ෂුද්ර මූල්ය නියාමනය හඳුන්වා දීමේ උත්සාහයන් දශක දෙකකට ආසන්න කාලයක් පැරණි වන අතර, එය 2006 දී මහ බැංකුව සහ මුදල් අමාත්යාංශය අතර සාකච්ඡා සමඟ ආරම්භ විය. බහු කෙටුම්පත් සහ උපදේශන තිබියදීත්, මෙම මුල් උත්සාහයන් නීතියට ක්රියාත්මක නොවූ අතර, එම අංශයට සහ ඒ මත යැපෙන මිලියන සංඛ්යාත පිරිසකට ශක්තිමත් නියාමන පදනමක් අහිමි විය.
2016 අංක 6 දරන ක්ෂුද්ර මූල්ය පනත වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් නියෝජනය කළද, එය අංශයේ යථාර්ථයන් ආමන්ත්රණය කිරීමේදී ප්රමාණවත් නොවන බව ඔප්පු විය. පනත යටතේ ආයතන හතරක් පමණක් ලියාපදිංචි කළ විට හිඟය පැහැදිලි වූ අතර, එහි සීමිත ප්රායෝගිකත්වය සහ පුළුල් ක්ෂුද්ර මූල්ය කර්මාන්තය ආකර්ෂණය කර ගැනීමට හෝ නියාමනය කිරීමට ඇති නොහැකියාව හෙළි කළේය. මෙම පසුබිමට එරෙහිව, යෝජිත ක්ෂුද්ර මූල්ය සහ ණය නියාමන අධිකාරී පනත දිගුකාලීන අපේක්ෂිත සහ බෙහෙවින් අවශ්ය ප්රතිසංස්කරණයක් නියෝජනය කරයි. නව පනත විස්තීර්ණ, අංශ-පෙළගැස්වූ සහ ක්ෂුද්ර මූල්ය සහ ණය ගැණුම්කරුවන් යන දෙපිරිසටම දිගු කලක් අභියෝග කර ඇති ගැටළු වලට ප්රතිචාර දක්වයි. මෙම ලිපිය පනතේ විධිවිධාන සමාලෝචනය කරන අතර ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින්, ණය දෙන්නන් සහ මෙම ප්රතිසංස්කරණයේ ප්රතිලාභ සහ පුළුල් ඇඟවුම් තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කරන මහජනතාවට අදාළ ප්රධාන අවබෝධයන් ඉස්මතු කරයි.
මධ්යම නියාමන අධිකාරියක් පිහිටුවීම
පනතේ කේන්ද්රීය ලක්ෂණයක් වන්නේ ක්ෂුද්ර මූල්ය සහ ණය නියාමන අධිකාරිය (MCRA) පිහිටුවීමයි. එය මුදල් ණය දෙන්නන් සහ ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතන හරහා බලපත්ර ලබා දීම, අධීක්ෂණය කිරීම, විමර්ශනය කිරීම සහ අනුකූලතාව බලාත්මක කිරීම සඳහා බලයලත් ස්වාධීන ආයතනයකි. එහි මූලික කාර්යයන් අතරට බලපත්රලාභී ආයතන නියාමනය කිරීම, මහ බැංකුව සහ අනෙකුත් ආයතන සමඟ සම්බන්ධීකරණය කිරීම, වගකිවයුතු ණය දීම ප්රවර්ධනය කිරීම සහ පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම ඇතුළත් වේ.
අංශ දත්ත සමුදායන් පවත්වාගෙන යාම, මූල්ය සාක්ෂරතා වැඩසටහන් පැවැත්වීම සහ විධිමත් පැමිණිලි යාන්ත්රණයක් පරිපාලනය කිරීම සඳහා ද අධිකාරිය වගකිව යුතුය.
මුදල් ණයට දෙන්නන් සඳහා අනිවාර්ය බලපත්ර ලබා දීම
පනත තීරණාත්මක වෙනසක් හඳුන්වා දෙයි. සියලුම මුදල් ණය දෙන්නන් නීත්යානුකූලව ක්රියාත්මක වීමට අධිකාරියෙන් බලපත්රයක් ලබා ගත යුතුය. සුදුසුකම් ලත් අයදුම්කරුවන් අතර සමාගම්, හවුල්කාරිත්ව, භාර, සමිති සහ ඇපකරයෙන් සීමිත සමාගම් ලෙස ලියාපදිංචි කර ඇති ඇතැම් රාජ්ය නොවන සංවිධාන ඇතුළත් වේ. බලපත්ර වසරක් සඳහා වලංගු වන අතර සෑම ව්යාපාරික ස්ථානයකම කැපී පෙනෙන ලෙස ප්රදර්ශනය කළ යුතුය.
ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතනයක් බවට පත්වීමට ව්යුහගත මාර්ගයක්
ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතන (MFIs) සඳහා නව පියවර දෙකක බලපත්ර ක්රියාවලිය ප්රධාන ප්රතිසංස්කරණයකි. සංවිධානවලට ක්ෂුද්ර මූල්ය බලපත්රයක් සඳහා ඉල්ලුම් කළ හැක්කේ මුදල් ණය දීමේ බලපත්රයක් ලබා ගැනීමෙන් පසුව පමණි. සුදුසුකම් ලත් අයදුම්කරුවන්ට ඇතුළත් වන්නේ:
- පොදු සමාගම් (පෞද්ගලික සමාගම් නොවේ), සහ
- රාජ්ය නොවන සංවිධාන ඇපකරයෙන් සීමිත සමාගම් බවට පරිවර්තනය විය.
ක්ෂුද්ර මූල්ය බලපත්ර වසර තුනක් සඳහා ප්රදානය කරනු ලබන අතර, ඉන් පසු ආයතනය සතු මුදල් ණය දීමේ බලපත්රය ස්වයංක්රීයව අවලංගු වේ. මෙම ස්ථර ව්යුහය මඟින් ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතන ඉහළ පරීක්ෂාව සහ පාලන ප්රමිතීන් යටතේ ක්රියාත්මක වන බව සහතික කෙරේ.
ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතන සඳහා අවසර ලත් ක්රියාකාරකම් පුළුල් කිරීම
මෙම පනත මගින් බලපත්රලාභී ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතන සඳහා ලබා ගත හැකි සේවාවන්හි විෂය පථය සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් කරයි. මේවාට ක්ෂුද්ර ණය, ක්ෂුද්ර ලීසිං, ක්ෂුද්ර ණය රක්ෂණය, කුලී මිලදී ගැනීම්, උපදේශන සේවා, පුහුණුව සහ උකස් තැරැව්කාර කටයුතු පවා (අනුමැතියට යටත්ව) ඇතුළත් වේ. මෙමඟින් ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතන අඩු ආදායම්ලාභී සහ ඌන සේවා ලත් කොටස් සඳහා සේවය කරන පුළුල් මූල්ය සේවා සපයන්නන් ලෙස ස්ථානගත කෙරේ.
වැඩිදියුණු කළ අධීක්ෂණය සහ නියාමන පාලනයන්
පනතට අනුව ආයතන විසින් නව ශාඛා විවෘත කිරීම, ණය එකතු කිරීම බාහිරින් ලබා ගැනීම, පාලන ව්යුහයන් වෙනස් කිරීම, සංගම් ව්යවස්ථා සංශෝධනය කිරීම හෝ ප්රාග්ධනය අඩු කිරීම ඇතුළු ප්රධාන මෙහෙයුම් වෙනස්කම් සඳහා පූර්ව අනුමැතිය ලබා ගත යුතුය. එසේ කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත් රුපියල් මිලියන 2 දක්වා දඩ මුදල් නියම කළ හැකිය.
ශක්තිමත් පාරිභෝගික ආරක්ෂණ යාන්ත්රණ
එහි වඩාත්ම ප්රගතිශීලී ලක්ෂණ අතර, ණය ගැතියන් ආරක්ෂා කිරීමට සහ සාධාරණ සැලකීම සහතික කිරීමට පනත දැඩි ප්රමිතීන් පනවයි.
පැහැදිලි සහ විනිවිද පෙනෙන ණය ගිවිසුම්
ණය ගිවිසුම් සරල, නිවැරදි, ණය ගැතියාගේ කැමති භාෂාවෙන් සැපයිය යුතු අතර නොමඟ යවන කොන්දේසි වලින් තොර විය යුතුය. ඔවුන් පොලී අනුපාත, ගාස්තු සහ කොන්දේසි පැහැදිලිව හෙළි කළ යුතුය.
තහනම් පිළිවෙත්
ආයතන පැහැදිලිවම තහනම් කර ඇත්තේ:
- හිස් ලියකියවිලි වලට අත්සන් ගැනීම
- මූලික මුදල ඉක්මවා පොලිය අය කිරීම
- ණය ගැණුම්කරුවන්ට හිරිහැර කිරීම හෝ බිය ගැන්වීම
- නොමඟ යවන ගනුදෙනුකරුවන්
- වෙනස්කම් කිරීමේ හැසිරීම් වල යෙදීම
පැමිණිලි සහ උපදේශන යාන්ත්රණ
අධිකාරිය පැමිණිලි සඳහා විධිමත් ක්රියා පටිපාටි ස්ථාපිත කළ යුතු අතර දුෂ්කරතා අත්විඳින ණය ගැතියන් සඳහා උපදේශන මධ්යස්ථාන පිහිටුවිය හැකිය.
පොලී අනුපාත සහ එකතු කිරීම් නියාමනය කිරීම
උපරිම පොලී අනුපාත, ගාස්තු සහ දඬුවම් නියම කිරීමට, පිළිගත හැකි ඇපකර නිර්වචනය කිරීමට, සාධාරණ ප්රතිසාධන ක්රම ප්රමිතිගත කිරීමට සහ ඩිජිටල් ණය දීම නියාමනය කිරීමට අධිකාරියට බලය ඇත. මෙම නම්යශීලීභාවය මඟින් වෙනස්වන වෙළඳපල තත්ත්වයන්ට ප්රතිචාර දැක්වීමට සහ පාරිභෝගිකයින් හානිකර භාවිතයන්ගෙන් ආරක්ෂා කිරීමට නියාමකයාට ඉඩ සලසයි.
නායකත්වය සඳහා සුදුසු සහ නිසි අවශ්යතා
මෙම පනත මගින් නායකත්ව තනතුරු දරන පුද්ගලයින් සඳහා ඉහළ ප්රමිතීන් නියම කරයි, අපරාධ වාර්තා, වංචා හෝ බංකොලොත්භාවය පිළිබඳ ඉතිහාසයක් ඇති අය, නොගෙවූ ණය හෝ පූර්ව නියාමන සම්බාධක ඇති අය නුසුදුස්සන් කරයි. මෙම ආරක්ෂණය සදාචාර විරෝධී පුද්ගලයින් අංශයට බලපෑම් කිරීම වළක්වයි.
ශක්තිමත් විමර්ශන සහ බලාත්මක කිරීමේ බලතල
අධිකාරියට වාර්තා පරීක්ෂා කිරීමට, පරිශ්ර නැරඹීමට, කාර්ය මණ්ඩලය ප්රශ්න කිරීමට සහ විමර්ශන පැවැත්වීමට පුළුල් බලතල ලබා දී ඇත. එයට අධ්යක්ෂවරුන් හෝ සේවකයින් අත්හිටුවීමට, අසාධාරණ ණය ගිවිසුම් සංශෝධනය කිරීමට, රුපියල් මිලියන 2 දක්වා දඩ නියම කිරීමට හෝ අනුකූල නොවන ආයතනවල නම් ප්රකාශයට පත් කිරීමට හැකිය.
පවතින ආයතන සඳහා සංක්රාන්ති විධිවිධාන.
අඛණ්ඩතාව සහතික කිරීම සඳහා, පනත මඟින් සංක්රාන්ති කාලයක් ලබා දෙයි:
- පවතින මුදල් ණය දෙන්නන්ට මාස 24 ක් සඳහා මෙහෙයුම් දිගටම කරගෙන යා හැකි නමුත් නියමිත කාල රාමුව තුළ බලපත්ර ලබා ගැනීම සඳහා ඉල්ලුම් කළ යුතුය.
- අවලංගු කරන ලද 2016 පනත යටතේ බලපත්රලාභී ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතන ස්වයංක්රීයව පිළිගනු ලබන නමුත් මාස 12ක් ඇතුළත අනුකූලතාව ලබා ගත යුතුය.
මෙම අදියර ප්රවේශය ආයතනවලට නව නියාමන අපේක්ෂාවන්ට ක්රමයෙන් අනුවර්තනය වීමට උපකාරී වේ.
ක්ෂේත්රය සඳහා ප්රධාන ඉදිරි පියවරක්
2025 ක්ෂුද්ර මූල්ය සහ ණය නියාමන අධිකාරී පනත ශ්රී ලංකාවේ ක්ෂුද්ර මූල්ය ඉතිහාසයේ වඩාත්ම අර්ථවත් ප්රතිසංස්කරණවලින් එකක් නියෝජනය කරයි. එය පාලනය ශක්තිමත් කරයි, පාරිභෝගික ආරක්ෂාව වැඩි දියුණු කරයි, සහ ආයතන සඳහා පැහැදිලි මෙහෙයුම් අවශ්යතා ස්ථාපිත කරයි.
- කර්මාන්තය සඳහා, එය ඉහළ වෘත්තීයභාවයක් සහ වගවීමක් පොරොන්දු වේ.
- ණය ගැණුම්කරුවන්ට, එය ගෞරවය, සාධාරණත්වය සහ ආරක්ෂාව පොරොන්දු වේ.
- නියාමකයින් සඳහා, එය සෞඛ්ය සම්පන්න මූල්ය පරිසර පද්ධතියක් ගොඩනැගීමට අවශ්ය මෙවලම් සපයයි.
(imran nafeer කතුවරයා ක්ෂුද්ර මූල්ය වෘත්තිකයෙකි, ක්ෂුද්ර මූල්ය ආයතන, සංවර්ධන ආයතන, ආයෝජකයින් සහ රජයේ ආයතන සමඟ වසර 15 කට වැඩි පළපුරුද්දක් ඇත. ඔහු ක්ෂුද්ර මූල්ය වෘත්තිකයින්ගේ සංගමයේ සභාපති (2017–2018) සහ ගරු ලේකම් ලෙස බහු වාර ගණනක් සේවය කර ඇත. ලේඛකයා ක්ෂුද්ර මූල්ය නියාමනය පිළිබඳ ජාතික කමිටුවලට දායක වී ඇති අතර ශ්රී ලංකාවේ ක්ෂුද්ර රක්ෂණ රාමුව හැඩගැස්වීමේදී ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත. ඔහුව imran@ideaslk.com හි සම්බන්ධ කර ගත හැකිය )
ඩේලි එෆ්ටී පුවත්පතේ පළවූ ලිපියක සංහල පරිවර්තනයකි